W projekcie zaplanowaliśmy szereg działań mających na celu ochronę dziedzictwa kulturowego pogranicza polsko – białoruskiego, prezentację dawnych rzemiosł oraz rzemieślników. 

W pierwszej połowie 2021 roku Park Kulturowy Korycin – Milewszczyzna został wyposażony w profesjonalny piec do ceramiki, drewniane stoły i ławy do prowadzenia warsztatów garncarskich. Ponadto został wybudowany największy w regionie tradycyjny, gliniany piec chlebowy, który chroni duża, drewniana wiata, kryta strzechą. Dzięki temu wyposażeniu, mamy możliwość organizacji szeregu warsztatów rzemieślniczych oraz pokazów.

29 sierpnia 2021 r. odbyła się duża impreza plenerowa – Festyn Dziedzictwa Rzemieślniczego, która była żywą lekcją historii, prezentacją dawnych rzemiosł i rzemieślników. Początkowo projekt zakładał wizytę delegacji z Białorusi jednak z uwagi na pandemię, spotkania zmieniły formułę na online. Festyn był transmitowany na żywo, dzięki czemu mogli go oglądać na żywo nasi Partnerzy z Białorusi. W sieci wydarzenie oglądało ponad 500 osób. Podczas imprezy prezentowane było młynarstwo na przestrzeni wieków - piekliśmy słowiańskie podpłomyki i pierogi z serem korycińskim w piecu chlebowym.

Obywały się też warsztaty garncarskie, pokazy dawnego rzeźbiarstwa, ciesielstwa, łuczarstwa, wypał dziegciu metodą garnczkową. Dzieci wcieliły się w rolę małego archeologa, prowadząc badania i wykopaliska artefaktów, na specjalnie przygotowanym stanowisku archeologicznym. Wspólnie z grupami rekonstrukcyjnymi prowadzone były zabawy plebejskie i droga wojownika, podczas której uczestnicy pokonywali przeszkody, strzeli z łuku oraz walczyli z mieczem.

W dniach 31.08 – 04.09.2021 r. kontynuacją działań były 5 - dniowe warsztaty rzemieślnicze w Parku Kulturowym, podczas których 7 osób z Polski i 7 osób z Vilejki uczyło się garncarstwa oraz tkactwa.

Warsztaty garncarskie były skondensowaną pigułką garncarstwa i ceramiki, które poprowadziła Pani Agnieszka Romaniuk z Pracowni Ceramicznej Kamionka. W trakcie tych kilku dni uczestnicy mieli możliwość zaczerpnąć podstawy  tworzenia naczyń i przedmiotów dekoracyjnych z gliny. Na początek zaznajomili się z różnymi rodzajami, kolorami, konsystencjami i strukturami glin.  Poznali podstawowe narzędzia ułatwiające tworzenie w materii glinianej. Szybko przeszli do praktyki. Poznali trzy podstawowe techniki lepienia ręcznego: wygniatanie, formowanie z płatów i budowanie z wałeczków.
Już pierwszy dzień przyniósł efekty w postaci własnoręcznie uformowanych kubków, miseczek, talerzyków. Uczestnicy nauczyli się nadawać struktury na płaszczyźnie, płaskorzeźbę oraz formy przestrzenne – anioły stojące. Następnie odlewali też masę lejną w formach gipsowych, odciskali glinę w formach i  bawiliśmy się metodą  wałeczkowania na bazie form.  Piękne dzieła uczestników suszyły się w blasku jesiennego słońca, z każdym dniem było ich coraz więcej. 
Nie zabrakło też koła garncarskiego- tradycyjnego - nożnego oraz nowocześniejszego –elektrycznego z napędem pedałowym. Ćwiczyli proste formy- walec, miska, kubeczek, wazonik.  W trakcie wylepiania znaleźli czas na dekorowanie wyrobów angorami, szkliwienie gotowych prac oraz w rezultacie wstawienie wypału w nowo zakupionym piecu do wypału ceramiki.

Warsztaty tkackie były lekcją tkania najtrudniejszej formy tkactwa, czyli tkaniny dwuosnowowej. Warsztaty prowadziła Mistrzyni Tkactwa – Pani Bernarda Rość oraz jej córka Agnieszka Iwanicka, która kontynuuje rodzinną tradycję i to wspaniałe rzemiosło. W warsztatach wzięły udział 3 osoby z Polski i 7 z Białorusi online. Niektórzy zaczynali od podstaw, ale były też osoby które doskonaliły swoje umiejętności. Tkactwo zostało zaprezentowane od strony teoretycznej, a przede wszystkim praktycznej. Szkolenie rozpoczęło się od pokazu przędzenia nici na kołowrotku, następnie zwijania ich w kłębuszki. Przy użyciu snowalnicy uczestniczki przygotowywały osnowę na krosna. Tkanina dwuosnowowa jest niezwykle skomplikowana formą tkactwa, dlatego dużym wyzwaniem było przekazywanie wiedzy w dwóch językach, tak dokładnie aby nasi Partnerzy z Białorusi mogli na odległość jak więcej się nauczyć.

I to się udało! Dzięki warsztatom i współpracy z naszymi artystkami powstała pracownia tkacka w Domu Rzemiosła w Vilejce, który jest jednym z efektów naszego, wspólnego projektu. W pracowni tkackiej w Milewszczyźnie w ciągu pięciu dni na krosnach, powstały piękne, wytkane tkaniny, które są dumą zarówno dla uczestniczek jak i prowadzących.

Ostatnim działaniem po stronie polskiej były 3 – dniowe warsztaty „Transgraniczna Sieć Dziedzictwa Rzemieślniczego” które odbyły się także online. Podczas połączenia się na żywo z uczestnikami z Białorusi rozmawialiśmy o naszych pomysłach, możliwości dalszej współpracy, partnerstwie i sieciowaniu. Rozmowy były oparte na przykładach dobrych praktyk. W warsztatach wzięli udział przedstawiciele lokalnego samorządu, pracownicy kultury, lokalni rzemieślnicy oraz dyrektorzy sąsiednich instytucji kultury. Ostatni dzień był dniem praktycznym podczas którego prezentowaliśmy pokaz pieczenia podpłomyków, warsztat tkacki oraz garncarski. Tym razem pokazy były skierowane do innej grupy odbiorców, niż dotychczas.

W dniach 20-21 odbędą się warsztaty w Vilejce, w których weźmiemy udział online a zwieńczeniem projektu będzie festiwal 23 października po stronie Białoruskiej.

Dużym wyzwaniem była organizacja wydarzeń w formie online. To nowe doświadczenie, któremu sprostaliśmy i dotarliśmy do szerokiej grupy odbiorców mimo panującej pandemii.

Efektem dodanym jest doświadczenie, z którego będziemy w przyszłości korzystać organizując różne wydarzenia kulturalne.

Projekt „Transgraniczna Siec Dziedzictwa Rzemieślniczego” trwał rok czas i przyniósł wiele korzyści materialnych i niematerialnych chroniących dziedzictwo kulturowe Ziemi Korycińskiej i Rejonu Vieljka. Najważniejszym efektem jest wymiana doświadczeń, nawiązana współpraca i partnerstwo, które mimo trudnej sytuacji epidemiologicznej ma ogromny potencjał do dalszych wspólnych działań.

Projekt „Transgraniczna sieć dziedzictwa rzemieślniczego” jest dofinansowany przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014 – 2020.

Koordynator projektu

Katarzyna Sadowska